Հայաստանի Հանրապետական կուսակցության անդամ, «Լուռ բողոք» նախաձեռնության հիմնադիր Ալվինա Վարդանյանը Միացյալ Նահանգներից տված հեռախոսային հարցազրույցում անդրադարձել է Հայաստանում քաղաքական ճնշումներին, ընդդիմադիր ակտիվիստների նկատմամբ բռնություններին և խաղաղ քաղաքացիական պայքարի կարևորությանը։ Նա կոչ է անում հասարակության տարբեր շերտերին միանալ «Լուռ բողոք» նախաձեռնությանը՝ իրենց անհամաձայնությունն արտահայտելու և արդարություն պահանջելու համար։
Վարդանյանը, որը տարիներ շարունակ ներգրավված է եղել ընդդիմադիր քաղաքական և հասարակական գործունեության մեջ, պնդում է, որ իր քաղաքական հայացքների պատճառով բազմիցս ենթարկվել է ճնշումների։
2023 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Երևանում տեղի ունեցած միջադեպը, նրա խոսքով, ծանր հետևանքներ է ունեցել իր ընտանիքի համար։ Վարդանյանը պնդում է, որ իր և ամուսնու նկատմամբ բռնություն են գործադրել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին աջակցող «Հեղափոխության պահապաններ» խմբի անդամները։Ակտիվիստը նշում է, որ տեղի ունեցածից հետո երկար ժամանակ խուսափել է հրապարակային խոսքից, սակայն հարձակման վերաբերյալ գործի կարճման մասին տեղեկանալուց հետո որոշել է խախտել լռությունը։
Հարցազրույց Ալվինա Վարդանյանի հետ
— Տիկի՛ն Վարդանյան, ինչո՞ւ որոշեցիք հիմա հրապարակայնորեն խոսել Հայաստանում տեղի ունեցած իրադարձությունների մասին։
— Վերջին ամիսներին իմ կյանքում տեղի են ունեցել իրադարձություններ, որոնք շատ ծանր հետևանքներ են ունեցել ինձ համար։ Ես ունեցել եմ կյանքիս ամենամեծ կորուստը, որի մասին այս պահին չեմ ցանկանում խոսել։ Դա չափազանց անձնական և ցավոտ թեմա է։
Սակայն չեմ կարող լռել այն անարդարությունների մասին, որոնց բախվում են Հայաստանում իրենց քաղաքական դիրքորոշումն արտահայտող մարդիկ։ Երբ տեղեկացա, որ մեր նկատմամբ հարձակման գործը փակվել է, հասկացա, որ լռությունն այլևս ելք չէ։ Ես որոշեցի խոսել ոչ միայն իմ, այլև բոլոր այն մարդկանց անունից, ովքեր ենթարկվում են ճնշումների իրենց համոզմունքների պատճառով։
— Դուք պնդում եք, որ Ձեր ընտանիքի նկատմամբ հարձակումը քաղաքական շարժառիթ է ունեցել։ Ինչո՞ւ։
— Որովհետև մենք ընդամենը խաղաղ ձևով արտահայտում էինք մեր քաղաքական անհամաձայնությունը։ Մենք որևէ մեկի նկատմամբ բռնություն չէինք գործադրում, որևէ մեկին չէինք սպառնում։ Սակայն հարձակման ենթարկվեցինք հենց իշխանություններին քննադատող պաստառ փակցնելու ընթացքում։
Ես համոզված եմ, որ հարձակվողները «Հեղափոխության պահապաններ» խմբի անդամներ էին։ Ինձ համար ամենամտահոգիչն այն է, որ նման դեպքերը, իմ համոզմամբ, չեն արժանանում պատշաճ իրավական գնահատականի։ Երբ քաղաքացին զգում է, որ իր քաղաքական հայացքների պատճառով կարող է ենթարկվել բռնության, իսկ մեղավորները մնալ անպատիժ, դա վտանգավոր մթնոլորտ է ստեղծում ամբողջ հասարակության համար։
— Ի՞նչ նպատակով ստեղծեցիք «Լուռ բողոք» նախաձեռնությունը։
— «Լուռ բողոքը» ծնվեց այն ժամանակ, երբ Արցախի շրջափակման պայմաններում այլևս անհնար էր անտարբեր մնալ մեր ժողովրդի ճակատագրի նկատմամբ։ Ես ցանկանում էի ստեղծել հարթակ, որտեղ մարդիկ կկարողանային ազատորեն արտահայտել իրենց դժգոհությունը՝ առանց բռնության, առանց ագրեսիայի, բայց հստակ քաղաքական ուղերձով։
Մեր նախաձեռնության նպատակներից է բարձրաձայնել իշխանությունների որոշումների հետևանքները, պաշտպանել ազատ խոսքի իրավունքը, ուշադրություն հրավիրել քաղաքական ճնշումների և անարդարությունների վրա։
Մենք ցանկանում ենք ցույց տալ, որ բողոքը պարտադիր չէ արտահայտել միայն բազմամարդ հանրահավաքներով։ Երբեմն մեկ պաստառը, մեկ ծաղրանկարը կամ մեկ հրապարակային գրառումը կարող է մարդկանց մտածելու առիթ տալ։
«Լուռ բողոքը» նաև համախմբման նախաձեռնություն է։ Մենք ուզում ենք, որ իրենց ձայնը լսելի դարձնեն հատկապես այն կանայք ու երիտասարդները, ովքեր մտահոգված են Հայաստանի ապագայով, բայց տարբեր պատճառներով խուսափում են քաղաքական ակտիվությունից։
— Ի՞նչ ուղերձ ունեք այն մարդկանց, ովքեր ցանկանում են միանալ նախաձեռնությանը, սակայն մտավախություններ ունեն։
— Ես շատ լավ հասկանում եմ այդ մտավախությունները, որովհետև ինքս անցել եմ ճնշումների և սպառնալիքների միջով։ Բայց կարծում եմ՝ հասարակությունը չպետք է սովորի անարդարության հետ համակերպվել։
Ես կոչ եմ անում բոլոր նրանց, ովքեր կիսում են մեր մտահոգությունները, միանալ «Լուռ բողոքին»։ Պարտադիր չէ որևէ կուսակցության անդամ լինել կամ քաղաքական գործունեության փորձ ունենալ։ Մեզ համար կարևոր է, որ մարդիկ պատրաստ լինեն խաղաղ և օրինական ճանապարհով արտահայտելու իրենց դիրքորոշումը։
Կարելի է միանալ մեր նախաձեռնությանը սոցիալական ցանցերում, տարածել #լուռբողոք հեշթեգը, ստեղծել քաղաքական թեմաներով նկարներ, ծաղրանկարներ, գրել բանաստեղծություններ, հրապարակել սեփական մտքերը կամ մասնակցել խաղաղ քաղաքացիական նախաձեռնություններին։
Ես հատկապես ցանկանում եմ դիմել հայ կանանց։ Մենք կարող ենք միավորվել, աջակցել միմյանց և ցույց տալ, որ մեր ձայնը կարևոր է։ Պետք չէ սպասել, մինչև անարդարությունը դիպչի անձամբ մեզ կամ մեր ընտանիքներին։
— Ինչպե՞ս եք պատկերացնում «Լուռ բողոքի» հետագա գործունեությունը։
— Ես ուզում եմ, որ այն դառնա հասարակական ավելի լայն նախաձեռնություն։ Ցանկանում եմ, որ դրան միանան արվեստագետներ, գրողներ, բանաստեղծներ, նկարիչներ, բլոգերներ, ուսանողներ և պարզապես մտահոգ քաղաքացիներ։
Մեր նպատակը խաղաղ բողոքի մշակույթ ձևավորելն է, որտեղ յուրաքանչյուր մարդ կարող է իր ստեղծագործությամբ, խոսքով կամ քաղաքացիական դիրքորոշմամբ մասնակցել հասարակական քննարկմանը։
Ես հավատում եմ, որ նույնիսկ Հայաստանից հեռու գտնվելով՝ կարող եմ շարունակել իմ գործունեությունը և աջակցել այն մարդկանց, ովքեր չեն ցանկանում լռել։
«Լուռ բողոքը» լռություն չէ։ Դա խաղաղ, բայց հաստատակամ անհամաձայնություն է։ Ես կոչ եմ անում բոլորին չլռել, չվախենալ սեփական կարծիքն արտահայտելուց և միանալ մեր նախաձեռնությանը։ Մեր ձայները միասին ավելի լսելի կլինեն»,— եզրափակել է Ալվինա Վարդանյանը։
